SMAAKCULTUUR
Laureaat: Peter Scholliers
Eveneens genomineerd: Slow Food Vlaanderen - ’t Grom
Peter Scholliers
Bekijk het filmportret op klara.be
Peter Scholliers (1953, Ukkel) was de eerste persoon in Vlaanderen die vanuit academische hoek aandacht besteedde aan eetcultuur en voedingsgeschiedenis. Zijn wetenschappelijke kennis over het culinair erfgoed bleef niet tussen de universitaire muren hangen. Via lezingen en medewerkingen aan tentoonstellingen brengt hij veel leken in contact met het culinair erfgoed. Zo werkte hij in 2006 mee aan de tentoonstelling ‘Van pièce montée tot pêche melba’ in het Kasteel van Gaasbeek. Deze expositie over negentiende-eeuwse adellijke desserts lag aan de basis van een publicatie uit 2008 over datzelfde onderwerp.
Peter Scholliers studeerde geschiedenis en doctoreerde in 1984 aan de VUB. Sinds 2000 werkt hij er als docent. Scholliers doet onderzoek naar de geschiedenis van de levensstandaard, arbeid, voeding, lonen en prijzen, materiële cultuur en industriële archeologie. Die thema’s waren onderwerp van heel wat publicaties. Daarnaast is hij redactielid van ‘Food & History’, ‘Food and Foodways’ en ‘Food, Culture & Society’, vicevoorzitter van het International Committee for the Research of European Food History en lid van het Comité d’Orientation van het Institut Européen d’Histoire et de Cultures de l’Alimentation.
De vakgroep Geschiedenis van de VUB speelt al sinds de jaren zeventig een voortrekkersrol op het vlak van voedingsonderzoek. Peter Scholliers zet die traditie met brio verder. Zo werd in 2003 binnen de vakgroep FOST (Sociale en Culturele Voedingsstudies) opgericht om de bestaande expertise te institutionaliseren. De onderzoeksgroep werkt nauw samen met actoren van buiten de universiteit, zoals FARO, Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed (de fusie van het vroegere Vlaams Centrum voor Volkscultuur en Culturele Biografie Vlaanderen), en met buitenlandse centra.
Beluister op de Klara site een interview over ‘Van Pièce Montée tot Pêche Melba’.
Beluister op de Klara site een interview over ‘Food Culture in Belgium’.
boven
Ambachtelijke kaas van rauwe melk, originele streekham, artisanaal geuzebier, traditionele broodbereidingen, vergeten groente- en fruitrassen: het zijn diepgewortelde uitingen van prachtige tradities. Ze zijn kunst en levensstijl tegelijk, maar tevens bedreigd cultureel erfgoed. Door hun kleinschalige productie en navenante prijs zijn deze voedingswaren immers niet meer interessant voor de grote inkopers. Overal in de wereld liggen de supermarkten vol met meer van hetzelfde. De gastronomische rijkdom van weleer wordt in het verdomhoekje gedrukt, en dat is jammer. Daarom nam Slow Food Vlaanderen het initiatief voor het project ‘Ark van de Smaak’, dat streeft voor het behoud van Belgische, lokale en artisanale voedingswaren. De ark bevat alle bedreigde streekproducten.
Slow Food Vlaanderen staat voor het behoud en de ontwikkeling van authentieke smaak, eetcultuur en voedingstradities, vooral onder de vorm van seizoensproducten. Slow Food ontstond eind jaren tachtig in Italië, onder impuls van Carlo Petrini. Die wilde de wereldbefaamde Italiaanse keuken vrijwaren van het Amerikaans ‘voedingsimperialisme’. Intussen is de beweging in 130 landen actief. Ook in Vlaanderen komt Slow Food op tegen de oprukkende smaakvervlakking en voor de kleinschalig en ecologisch geproduceerde streekproducten. Het organiseert evenementen en ondersteunt de zogenaamde convivia, die in alle regio’s actief zijn. De organisatie is een platform voor producent én consument.
Dirk Martens, voorzitter van Slow Food Vlaanderen, formuleert het uitgangspunt een tikkeltje uitdagend als ‘het bewaken van het recht op genieten’. De vereniging legt graag de nadruk op de sociale functie van eten. Daarnaast wil ze iedereen laten zien, voelen en proeven van de geweldige smaakvariatie die onze regionale keuken rijk is.
www.slowfoodvlaanderen.be
Bekijk op de Klara site een documentaire over Fast Food en Slow Food
Beluister op de Klara site een fragment over Slow Food
Beluister op de Klara site een fragment over een workshop Slow Food
boven
’t Grom – Groentemuseum
Een permanente tentoonstelling over groenten in twee gerestaureerde schuren van een achttiende-eeuwse hoeve. Klinkt niet erg spannend, denkt u? Dat is dan fout gedacht. De eerste schuur van ’t Grom vertelt het verhaal van grond, zaad en groei. Je kruipt letterlijk in een aardkluit en maakt in die duistere wereld kennis met de wetenschappelijke en mystieke aspecten van grond; van zaadjes en wortels tot heksensoep en groentesprookjes. Via een hoogtechnologische serre gaat het naar de tweede, felverlichte schuur: van de grond naar de mond. Hier staat het kookeiland centraal. In deze demonstratiekeuken kan je samen met een kok groentehapjes of soep bereiden. Je maakt er ook kennis met de keukengeschiedenis, de promotie van voeding doorheen de jaren, de methodes om voedsel te bewaren en de werking van het smaakzintuig.
Oorspronkelijk was de Midzeelhoeve een pachthoeve van de abdij Roosendael. Vandaag is de site eigendom van de gemeente Sint-Katelijne-Waver, die ze in erfpacht gaf aan de vzw Midzeelhoeve. In 2003 begon die aan de bouw van een nieuwe schuur en de restauratie van de oude schuren. Dat was het begin van een interactieve erfgoedinstelling over een levensbelangrijk, maar vaak onderbelicht fenomeen: groenten en tuinbouw.
De grootste kracht van ’t Grom is de educatieve werking. De instelling is vernieuwend, maar toch wetenschappelijk verantwoord bezig. Speciaal voor groepen en scholen werd een prachtig educatief programma uitgewerkt. Daarnaast organiseert ’t Grom rondleidingen, zomerworkshops, speurtochten, lezingen en tentoonstellingen. Zo wil de instelling het grote publiek bewust maken van het belang van groenten voor een gezond en duurzaam voedingspatroon.
www.tgrom.be
boven
